De historie van Rotary

Hoe het begon in Amerika

23 februari 1905. Vliegtuigen blijven amper enkele
minuten in de lucht, er is nog geen bioscoop en Noorwegen en Zweden komen vreedzaam tot een breuk, toch is het een gedenkwaardige dag. De jonge advocaat Paul Harris heeft vier vrienden uitgenodigd voor een bijeenkomst. Een kameraadschappelijke club van vooraanstaande zakenlui staat hem voor ogen. Het idee komt voort uit het verlangen in de harde industriestad Chicago een rustpunt te creeren zoals hij die kende van het platteland.

Het heet dan nog geen Rotary, maar dat samenzijn is feitelijk de eerste bijeenkomst van een Rotary Club. Men komt regelmatig samen en het ledental groeit. Men belegt een bijeenkomst bij toerbeurt bij een van de leden. De naam Rotary komt van het woord roteren (bij toerbeurt!). Al snel nadat de naam Rotary is gekozen, stelt een nieuw lid voor een wiel als herkenningsteken te gebruiken, de voorloper van het Rotarywiel dat nu wereldwijd door 1,2 miljoen rotarians gedragen wordt. Tegen het einde van het jaar 1905 heeft de club dertig leden.

Rotaryclub nummer 2 wordt in 1908 gevormd in San Francisco en binnen korte tijd neemt het aantal clubs in de Verenigde Staten toe. In 1910 wordt Rotary een internationale organisatie met de oprichting van een club in Canada. In 1921 is er op elk continent een Rotary Club te vinden, een jaar later wordt de naam Rotary International (RI) aangenomen.

De ontwikkeling van het Rotary-wiel

Het eerste embleem van Rotary was een simpel wagenwiel, als symbool voor beschaving en beweging. Het wiel werd ontworpen door Montague Bear, een rotarian uit Chicago.

Hoe het begon in Nederland

Het was de Nederlander Jan van Tijen die in het voorjaar van 1920 van het hoofdbestuur in Chicago de machtiging ontving om in Amsterdam een Rotary Club tot stand te brengen.

Van Tijen had indrukken van Rotary opgedaan tijdens zijn verblijf van zestien jaar in de Verenigde Staten. Door zijn lidmaatschap van RC Port Arthur bezocht hij de jaarlijkse conventie en dat zette hem aan het denken over de oprichting van een Rotary Club in Nederland.

Hij schreef daarover aan enkele vrienden in zijn vaderland en vond in Anton Verkade en Bert Snijders bereidwillige medewerkers. Beide waren bekend met het concept van Rotary. George Brusse voegde zich even later bij het drietal en vanaf december 1921 besloot men elke dinsdag gezamenlijk te lunchen.

Om een echte Rotary Club te worden zocht men naar leden, wat niet altijd gemakkelijk was.
Op 20 november 1922 echter hadden de pioniers voldoende geschikte mannen voor het Rotarydenkbeeld gewonnen om een club tot stand te laten komen.

John Bain Taylor (RC Londen) installeerde de club in wording met Verkade als voorzitter en Van Tijen als vice-voorzitter.

Paul Harris, de grondlegger

Paul Harris (1868-1947) is de grondlegger van Rotary International (RI). Hij wordt op 19 april geboren in Racine, Wisconsin (VS). Op driejarige leeftijd verhuist hij naar Wallingford, Vermont en wordt vanaf dat moment opgevoed door zijn grootouders. In de autobiografie 'My Road to Rotary' beschrijft Harris hoe de rust en de vriendelijkheid van Vermont hem uiteindelijk inspireerden tot het oprichten van Rotary.

Na zijn examen in 1891 neemt Paul Harris vijf jaar de tijd om te reizen en zoveel mogelijk van de wereld te zien voor hij zich vestigt als advocaat. In die periode heeft hij verschillende baantjes, waaronder journalist, leraar, cowboy, barman. Ook werkt hij op een boot die een lijndienst met Engeland onderhoudt en als verkoper voor een graniethandel, met als afzetgebied de VS en Europa. Na precies vijf jaar vestigt hij zich in Chicago.

Op 23 februari 1905 komt hij met enkele vrienden bijeen en samen bespreken zij de gedachte van een club voor vooraanstaande zakenlui. Rotary is uit dat eerste samenzijn voortgekomen. Binnen enkele jaren verbreidt de gedachte van Rotary zich. Op de eerste conventie van National Association of Rotaryclubs in 1910 wordt Paul Harris tot eerste president van Rotary benoemd.

Ook na zijn ambtstermijn als president bleef Paul reizen en de boodschap van Rotary verspreiden in de VS en elders. Paul schreef verscheidene boeken over het ontstaan en de ontwikkeling van Rotary, maar ook van zijn reizen gaf hij gedetailleerde beschrijvingen in boekvorm uit. Paul Harris overleed op 27 januari 1947.